Alternatief voor hout
De jachthaven Tusken de Marren in Akkrum is niet alleen meer het domein van de watersporters. Het is nu ook het toneel van bouwopdrachtgevers (gemeenten, particulieren), architecten en aannemers.
Bij wijze van spreken op een postzegel zijn namelijk 32 alternatieven voor fout (hard)hout toegepast bij de renovatie van deze jachthaven. Daaronder extra dunne prefab betonnen damwanden, waarmee een deel van de beschoeiing maatschappelijk verantwoord is gerealiseerd.
Fout hout
“Er is nog heel veel te winnen in ons land waar het gaat om de toepassing van fout hout,” opent ir. Caspar Bosma namens de Stichting Hardhoutalternatieven. Hij is initiatiefnemer en projectcoördinator van de permanente expositie op het passanteneiland van jachthaven Tusken de Marren, met daarin de proeftuin met alternatieven. De ‘Expo’ moet beoordelaars en inkopers in één rondgang duidelijk maken dat er alternatieven zijn voor niet gecertificeerd tropisch hardhout. Breder gezegd: fout hout, dat nu nog massaal voor beschoeiingen, steigers, meerpalen en andere toepassingen in de waterbouw en GWW-sector wordt gebruikt. Naar schatting verwerkt Nederland jaarlijks alleen al meer dan 600.000 m3 gezaagd tropisch hout. Dan praat je over ontbossing en kap van regenwouden. Volgens gegevens van Greenpeace worden er wereldwijd 300 voetbalvelden oerbos per uur gekapt. “Het is belangrijk dat we waarde aan een bos toekennen zodat het niet gekapt wordt. Keurmerken helpen daarbij. We gaan daardoor selectiever met hout om. Daarnaast is het belangrijk dat we alternatieven voor fout hout aandragen. Omdat hiervan vaak de kennis ontbreekt, is deze proeftuin opgezet. Dan kan men zien wat er aan meer verantwoorde mogelijkheden te koop is.”
Gewoonte
Het is op zich natuurlijk best lastig, omdat juist in de GWW en waterbouw het gebruik van hardhout een min of meer vastgeroeste gewoonte is geworden. Caspar Bosma: “Wij hebben met deze proeftuin het huiswerk van veel mensen overbodig gemaakt. In plaats van zich te moeten buigen over potentiële verantwoorde keuzes, staan ze hier op een rijtje. Van prefab beton tot drie typen staal en van kunststof in allerlei soorten tot goede typen hout. Want het is niet de bedoeling dat we hout uitbannen. Alleen fout hout. In dit licht moet men ook de andere materialen dan hout beoordelen.”
Superdunne damwand
Een speciale plek in dit spectrum is er voor de SPX, een prototype van de superdunne damwand van hogesterkte beton van fabrikant Spanbeton. “Naar onze overtuiging past dit product perfect in de proeftuin. Feitelijk is beton een eitje als het om de vereiste constructieve oplossingen gaat. Beton is een sterk, onderhoudsarm materiaal dat veelal een constructieve voorsprong bezit op andere alternatieven, waar je toch even aan moet rekenen of ze technisch voldoen en lang genoeg meegaan. Deze proeftuin is een eerste stap om te laten zien dat er alternatieven zijn. We gaan die in de tijd volgen. Daardoor ontstaat een schat aan waardevolle kennis. Maar in de toekomst verwachten wij de expositie uit te breiden met nieuwe projecten van grotere schaal, waarbij bijvoorbeeld ook zeewater, grotere diepte- en hoogteverschillen van rivieren onder de loep worden genomen. We zijn in Akkrum bescheiden maar overtuigend gestart en willen de moeilijkheidsgraad geleidelijk gaan opvoeren.”
Passantenhaven
De jachthaven in Akkrum is een behoorlijk grote passantenhaven met 400 ligplaatsen, 15 steigers en 450 meerpalen. Bovendien is de grondslag met vettige klei uitermate geschikt om hier materialen adequaat op hun eigenschappen te testen. “De proeftuin is 100% praktijk. Natuurlijk moet je wel in de context van de jachthaven blijven en er geen allegaartje van maken. Er zijn vast wel meer alternatieven te verzamelen, maar deze reikwijdte is al behoorlijk groot. Zeker om te voorkomen dat wij in Nederland door blijven gaan met fout hout.”
Vertrouwen
Caspar Bosma is blij dat de prefab betonfabrikant wilde meedoen aan de permanente expo. "Ze moesten toch speciaal de korte damwanden fabriceren. We wilden beton er graag bij hebben als bewezen technologie. En het zijn producten die zijn toegespitst op hun functies en daarmee veel vertrouwen wekken voor nu en de langere termijn.”