Tips voor fraaie gevel
Vervuiling wordt veroorzaakt door het afzetten van vuil en het stromen van (vervuild) regenwater langs de gevel. Om dit te voorkomen is een aantal zaken van belang, zoals het beheersen van de waterstroom langs de gevel en ervoor zorgen dat er geen water op de gevel blijft staan.
Andere tips om dit te voorkomen:
- geef de gevel een vorm, zodat geen vuil zich kan hechten;
- geen water over vlakken in de regenschaduw stromen;
- water met een hoge vuilconcentratie snel van de gevel laten afvoeren.
Verticale structuur
Als er in de gevel van een gebouw gebruik wordt gemaakt van een bepaalde zonering, bijvoorbeeld een verticale structuur, dan heeft dit veel invloed op het vervuilingpatroon van de gevels. Door het afwisselen van een verticale strook glas en een verticale strook gevel ontstaat de structuur, maar verschil in vuilaanhechting en absorptie van de materialen leiden per zone tot een verschillend vervuilingpatroon. Dit accentueert de verticale structuur. Belangrijk is hierbij dat de wind parallel aan het gebouw de vervuiling van de ene strook naar de andere strook voert en het vervuilingpatroon verandert. Het is beter het regenwater per strook af te voeren. Dit is te realiseren door de strook met glas bijvoorbeeld naar binnen of naar buiten te plaatsen; het benadrukt tevens de verticale structuur. Er moet door deze manier van vormgeven wel
rekening gehouden worden met de regenschaduw die door het uitsteken van delen ontstaat; het
afschuinen van de zijkanten vermindert de kans op regenschaduw.
Horizontale structuur
Bij gebouwen met een horizontale structuur, door bijvoorbeeld borstweringen van galerijen of door borstwering zonder galerijen, wordt de vervuiling afgezet onder de raampartijen of aan de
bovenzijde van de borstwering. Bij de galerijen is het belangrijk de bovenzijde van de borstwering niet plat maar afgeschuind uit te voeren, zodat het water egaal over het verticale gevelvlak loopt. De onderzijde van de galerij moet van een waterbarrière voorzien zijn. Daarnaast moet worden voorkomen dat water van de bovengelegen borstwering op de onder gelegen valt. Dit is te realiseren door de borstwering verschuint uit te voeren.
Raamopeningen
Als geen gebruik wordt gemaakt van galerijen maar wel een horizontale gevelverdeling, is de plaats van het raam in de gevel (negge of niet) wederom bepalend voor de mate van vervuiling. Vaak wordt de borstwering onder het raam schuin uitgevoerd bij een diepe negge, zodat eventuele vervuiling egaler wordt waargenomen. Is dit niet mogelijk dan kan onder het raam een goot worden aangebracht, waarbij goed op de detaillering moet worden gelet, met name bij de gootrand. Via deze goot kan het water door het betonelement naar een andere goot geleid worden. Deze vorm, de geleiding, is altijd beter dan het water naar beneden te laten storten. Zeker niet te verwaarlozen bij het maken van goten en het geleiden van water via afvoeren in deze goten of via kettingen voor de ramen is de kans op verstopping.
Schuine gevels
Door het ontwerpen van gevels met schuine elementen erin is het mogelijk bijna smetloze gevels te realiseren. Er wordt op zo’n manier ontworpen dat de naad tussen gevelvlak en glasvlak niet meer zichtbaar is. De schuine betonvlakken onder de ramen zijn ook iets naar boven gericht waardoor meer regenwater wordt opgevangen en dit deel beter wordt uitgewassen. Daarnaast wordt met de verticale stroken het water per strook afgevoerd. Door de schuinte van de gevel wordt het water gedwongen langs de snijlijn van de twee gevelvlakken omlaag te stromen. Door deze gerichte stroming ontstaat gerichte vervuiling.
Facetvorm
Naast deze vorm, die ‘elementair’ wordt genoemd is ook een gevelvorm ontwikkeld die luistert naar de naam ‘facetten’, een verbeterde versie van eerstgenoemde. Hier is het schuine deel onder de gevel ook afgeschuind, maar hierop zijn facetten geplaatst. Deze facetten, de diamantvormige punten, zijn in een glad materiaal uitgevoerd waardoor het water er gemakkelijk vanaf stroomt. De rest bestaat in dit geval uit gestraald beton. Het water zal van de onderzijde van het raam via de schuine gevel, tussen de facetten stromen. Er ontstaan gootjes en het water wordt gedwongen langs de snijlijnen van de vlakken naar beneden te stromen. Het water wat niet geabsorbeerd wordt, zal op het punt tussen de twee facetten naar beneden vallen. Het water wordt gecontroleerd afgevoerd.
Gevelranden
Bij overgangen van verschillende bouwelementen kunnen door slechte detaillering en vormgeving vervuilingpatronen ontstaan. Deze overgangen, de gevelranden, zijn te vinden bij aansluitingen tussen dak en gevel, gevel onderling en de gevel met het maaiveld. Bij de aansluiting tussen gevel en dak geniet het afvoeren van het water naar het dak de voorkeur boven het afvoeren naar de gevel. De naar boven gerichte gevelvlakken moeten worden afgeschuind naar het dak toe.
Aansluiting
Bij de aansluiting tussen gevels onderling, op de hoeken, wordt het water dat evenwijdig aan de gevel stroomt om de gebouwhoeken geduwd, waardoor op de hoek een verticaal vervuilingpatroon ontstaat. Dit is tegen te gaan door deze hoek te voorzien van bijvoorbeeld cannelures. Bij de aansluiting van de gevel op het maaiveld vallen de druppels die van de gevel vallen parallel aan de richting van de gevel, waardoor het oppervlak van de gevel niet meer wordt schoongespoeld. Door vuilaanhechting en het opspatten van vuil van het maaiveld wordt de onderzijde van de gevel erg donker van tint. Daarom wordt de onderste plint van een gebouw vaak in een donkerder materiaal uitgevoerd. Ook kan de bestrating onder vervangen worden door grind zodat opspatten wordt voorkomen.