Artikel

Prefab geleidt energietransitie

Alliander bouwt in Wageningen het eerste prefab schakelstation van Nederland. Een station dat compleet in prefab elementen van kelder tot dak is opgetrokken en in vier maanden gereed is.

Netbeheerder TenneT is een pilot gestart met het toepassen van prefab 100/150kV schakelstations. Een gestandaardiseerde en geprefabriceerde bouwopzet om snelheid in nieuwbouw en vervangingsvraag te brengen omdat de enorme opgave van de energietransitie vaart vereist. De netbeheerders denken niet dat prefab kan, maar dat prefab moet, wil je de opgaven rond de energietransitie kunnen tackelen. 


Vroeger was het overzichtelijk: stroom werd in kolen- en gascentrales geproduceerd en werd via een netwerk naar de gebruikers geleid. Daar was het netwerk met verdeel/schakelstations op gebouwd. Vandaag de dag wordt met zonnedaken/parken en windturbines stroom teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Ook stijgt de vraag naar elektriciteit fors door het uitbannen van gas en de (toekomstige) groei van het elektrische autopark. “Dat levert voor ons als netbeheerder forse opgaven op,” benadrukt ir. Jos van Tuijn, technoloog bouwkunde bij TenneT. “Zo ligt er alleen al een vervangingsopgave van meer dan 1140 ‘velden’ in ruim honderd 110 en 150 kV stations. In 2008 is het beheer van deze stations overgegaan van de regionale energiebeheerders naar TenneT. Bij deze vervangingsvraag kun je niet meer op de traditionele, tijdrovende manier bouwen. Dat moet veel sneller en met minder mankracht. Als TenneT kijken wij daarom volop naar prefabricage. Bovendien ben je minder weersafhankelijk, is sprake van betere arbeidsomstandigheden en kun je de kwaliteit af fabriek controleren.” Naast de noodzakelijke vervanging is er ook nog de nieuwbouw van stations in het kader van de energietransitie en extra vraag naar elektriciteit. 

Pilot  

TenneT is gestart met een pilot waarbij vijf stations op basis van prefabricage worden uitgewerkt. Van Tuijn:We willen naar standaardisatie, anders kunnen wij het vervangingsprogramma en de nieuwbouw nooit in het benodigde tempo realiseren. Kijk je naar een hoogspanningsstation met ruimte voor de hoogspanningscomponenten en alles wat er verder aan technische en dienstenruimten nodig is, dan praat je over lange bouwtijden als je traditioneel bouwt. Er zijn daarbij veel mensen op de bouwplaats aanwezig. Omdat je op bestaande schakelstations in de omgeving van hoogspanning werkt, is de veiligheid hierbij een belangrijk aspect. Om de veiligheid te kunnen borgen worden alle bouwactiviteiten uitgevoerd onder veiligheidstoezicht. Ga je prefabriceren dan zijn de activiteiten op locatie veel korter en met minder mensen. Ook is het aantal VNB's (Voorziene niet-beschikbaarheid) geringer of van kortere duur. Ook het veiligheidstoezicht kan beter en efficiënter worden ingezet.Naast de bouwkundige assets willen we ook de hoogspanningsassets prefabriceren.Hierbij willen we gebruik gaan maken van uitwisselbare modulaire units die je eruit schuift en meteen vervangt.” 


De uitwerking van de vijf geprefabriceerde stations zit nu in de engineeringsfase. Ook  houden we met regelmaat kennisplatforms waarbij externe partijen als regionale netbeheerders, serviceproviders, uitvoerende bedrijven en fabrikanten alsmede verschillende afdelingen binnen TenneT zich over innovaties buigen. We willen zien wat de markt ons aan oplossingen kan aandragen. We hebben de hele markt nodig bij de energietransitie. Daarom zullen we in de vijf stations binnen de pilot verschillen gaan zien. Onze opzet is dat we uit deze pilot komen tot een eenduidige systematiek. Dat zal een modulair systeem zijn waarbij je de verschillende soorten open en gesloten stations makkelijk kunt ontwerpen en bouwen. Uiteraard duurzaam en circulair, want dat staat hoog in ons vaandel. Zo werken wij al aan een materialenpaspoort. Met de snelle en beheerste prefab bouw- en installatiewijze zijn wij goed in staat om de continuïteit van stroomlevering te garanderen. Want de winkel moet altijd in bedrijf blijvenvoor de elektriciteitslevering.

Proof of the pudding 

Hemelsbreed 15 kilometer van het hoofdkantoor van TenneT waar de route naar prefabricage wordt uitgezet, wordt de laatste hand gelegd aan het eerste prefab schakelstation van Nederland. Op de Campus in Wageningen, waar mede als gevolg van de vele nieuwbouw extra stroom nodig is, wordt door SPIE eenschakelstation van 25 x 7,7 meter gerealiseerd in opdracht van Alliander. Dit nieuwe station van 20 Mega Volt Ampère is opgetrokken in het Modulair Multifunctioneel Bouwconcept dat Westo Prefab Betonsystemen heeft ontwikkeld. Door gebruik te maken van een modulair systeem gaat de bouwsnelheid omhoog en wordt de benodigde levertijd verkort.Begin 2020 wordt het schakelstation opgeleverd. Overlast tijdens de bouwis geminimaliseerddoor het beperkte aantal transportbewegingen. Robert Rouhof, Commercieel Manager van Westo Prefab Bouwsystemen: “De wensen van de opdrachtgever kunnen eenvoudig in de maatvoering worden gehonoreerd binnen de modulaire opzet. Ook is er een grote vrijheid in de keuze ten aanzien van esthetica, want de betonelementen voor de buitengevels kunnen bijvoorbeeld worden voorzien van prefab metselwerk of van kleurbeton met een motief. In Wageningen is gekozen vooreen afwerking van kleurbeton met een vooraf in de mal aangebracht metselwerkmotief. Je praat over onderhoudsarme gebouwen met een lange levensduur.”  


Van Tuijn volgt de nieuwbouw van dit schakelstation door de collega-netbeheerder met interesse. “Het helpt ons bij het opzetten van het prefab beleid binnen onze toekomstvisie. Prefabricage vergt een goede voorbereiding waarin zaken tijdig worden vastgelegd. Nu hebben wij altijd met een uitgebreid vergunningstraject voor gebouw en leidingen te maken, dus je bent al vroeg bezig met de eisen en maatvoering van een gebouw.Er staat momenteeleen kennisplatform geprogrammeerd met als thema Prefab Bouwen, waar ook Westo zal aanschuiven. Maar we kijken binnen de pilot bijvoorbeeld ook naar een variant in hout. Wat de keuze ook wordt: een modulaire opzet zal leidraad worden bij de veldvervanging en in de nieuwbouw. Want nu maken wij nog voor elk station een eigen plan en de bouw ervan vergt teveel tijd. Straks moet dat vanuit dé standaard modulen voor onze hoogspanningsstations zijn. 


Dit artikel is verschenen in de Innovatiecatalogus 2020. Lees meer van de Innovatiecatalogus in onze bibliotheek

 

Deel dit artikel